Hét verzamelpunt van geologische bezienswaardigheden in Nederland

Wat is geologie?

Geologie of aardkunde is de leer die zich bezig houdt met de bestudering van de opbouw en de ontstaansgeschiedenis van de aardkorst.

Algemeen

Geologie of aardkunde is de leer die zich bezig houdt met de bestudering van de opbouw en de ontstaansgeschiedenis van de aardkorst. Aardkundigen bestuderen ook de processen van rivieren, gletsjers, wind en zee die zich aan de aardoppervlakte afspelen en de vormen en afzettingen die daardoor ontstaan.
Het lijkt erop dat de geologie vooral buiten Nederland interessant zou zijn, omdat daar bergen en vaste, harde gesteenten voorkomen. Maar niets is minder waar. Ook de samenstelling van de aardkorst onder Nederland en de aan de oppervlakte liggende afzettingen en vormen zijn bijzonder interessant en vaak landschappelijk mooi. Als je ze maar leert zien en herkennen.
Op deze website staat aangegeven waar in Nederland aardkundig interessante vormen en afzettingen voorkomen, hoe je daar kunt komen en wat je er kunt zien.

Dagelijks gebruik

Het lijkt misschien vreemd, maar geologie, de bodem onder onze voeten en de uit de aarde gehaalde delfstoffen, hebben meer met ons dagelijks leven te maken dan men zich dikwijls realiseert.
Het water uit de kraan, de brandstof voor onze auto’s en de bouwstoffen voor onze huizen hebben met aardkunde te maken. En natuurlijk ook de lengte van de heipalen onder onze huizen. En wat te zeggen van de enorme hoeveelheden zand, klei en grind die we gebruiken. Maar er zijn ook veel minder zichtbare zaken. Zoals in ons lichaam. In onze mond zit bijvoorbeeld vaak goud, porselein (van een bepaalde kleisoort gemaakt) of amalgaam (een legering van kwikzilver met goud, zilver of tin). En we gebruiken tal van elementen uit de aarde voor onze gezondheid, zoals zink en ijzer.

Een bijzondere delfstof:

In het dal van de Molenbeek bij Renkum stond in de Middeleeuwen een watermolen. In de vijver die bij de molen behoorde heeft zich gedurende enkele honderden jaren een laag diatomeeënaarde (kiezelwieren) gevormd van ongeveer een meter dikte. Deze laag bestond vrijwel voor 100% uit microscopische kleine kiezelskeletjes van deze diatomeeën. De diatomeeënaarde is in de eerste wereld oorlog afgegraven en verkocht aan een bedrijf in Duitsland.
Diatomeeënaarde werd en wordt voor tal van doeleinde gebruikt. Als poetsmiddel in tandpasta, als schuurmiddel, als vulmiddel voor crèmes, als filter bij de bereiding van bier en wijn om gistcellen uit de vloeistof te filteren. En er is nog een bijzondere toepassing.
De Noor Nobel ontdekte in de 19e eeuw dat door de onbetrouwbare springstof nitroglycerine, die spontaan tot explosie kon komen, te laten absorberen in diatomeeënaarde een betrouwbare springstof ontstond: dynamiet.

Aardkundig Erfgoed

In de loop van honderd duizenden jaren zijn er talloze aardkundige vormen aan de oppervlakte ontstaan die ieder samenhangen met specifieke aardkundige processen: gletsjers, rivieren, zee, wind, bevroren bodems etc. In de loop der eeuwen zijn er veel van deze vormen door toedoen van menselijk handelen verdwenen. Anderen zijn er juist door ontstaan. Met wat er nu nog over is aan bijzondere en mooie vormen moeten we zuinig omgaan. De meest sprekende en bijzondere van deze aardkundige verschijnselen worden nu als Aardkundig Monument bewaard voor ons nageslacht.

Informatie in de grond

In de Nederlandse bodem zit veel informatie verborgen over de onstaangeschiedenis van ons land, de vroegere bewoning en allerlei natuurlijke veranderingen die plaats hebben gevonden. Geowetenschappers onderzoeken die ondergrond en proberen die verhalen te lezen door middel van allerlei verschillende analyses. In sedimenten van bijvoorbeeld meertjes zoals het Hijkermeer in Drenthe, of oude riviergeulen zitten allerlei restjes van planten en dieren die iets vertellen over de omgeving waar zij in leefden. Dat kunnen duidelijk herkenbare resten zijn, zoals oude boomstronken en botresten, maar meestal zijn het microscopisch kleine fragmentjes die het best bewaard blijven en ook een hoop informatie bevatten. Daarnaast is het sediment zelf, dus het slib, zand en klei in de bodem, een directe bron van informatie.

 

lees meer >

Onder de grond kijken met een 3D viewer

Op dit moment is het al mogelijk de ondergrond onder je voeten te bekijken. Dat kan met een 3D viewer maar ook met google Earth. Het spannendst is toch wel de 3D Google Earth viewer. Je moet hiervoor een klein programma downloaden en een handleiding bekijken. Met de tool kun je met Google Earth in Nederland een plek aanwijzen waar je meer wilt weten van de ondergrond. Bijvoorbeeld de omgeving waar je woont. Door op de google kaart te klikken verschijnt nu uit de bodem een doorsnede van de ondergrondse lagen. Tot wel vier kilometer diep. Je kunt alle aardlagen aflezen, sommige zijn van 300 miljoen jaar terug! Wist je bijvoorbeeld dat er onder Nederland een tropsiche zee heeft gelegen. Dit was nog voor de ijstijd, kun je nagaan wat een veranderingen die bodem is ondergaan.

 

lees meer >

Zoeken op trefwoord

Uitgebreid zoeken

TOP 4 - GEOLOGISCHE BEZIENSWAARDIGHEDEN

Kwintelooijen

Vijftig meter hoger dan het omringend gebied, genieten we van een...

Hondsbossche Zeewering

Waar zijn de duinen gebleven? Dat vraag je je af als bij Camperduin...

Heimansgroeve en Cotessergroeve

In het meest zuidelijke puntje van Limburg, nabij de grens met...

De Posbank

De zandige hellingen van de Posbank zijn overal ingesneden door...