De Hondsrug is een heuvelrug in het oosten van Drenthe die loopt van de stad Groningen naar Emmen. De rug is ongeveer 60 km lang en heeft in het oosten een uitermate rechte begrenzing. De Hondsrug vormt de oostelijke rand van het Drents keileemplateau, dit is ontstaan tijdens de landijsbedekking van de voorlaatste IJstijd, het Saalien. Onder het grote gewicht van het honderden meters dikke landijs pakket werden zand, grind en stenen samengedrukt en uitgesmeerd tot leem.
Ten westen van de Hondsrug liggen nog meer NNW-ZZO lopende ruggen. Over het ontstaan van de ruggen is al veel gespeculeerd. Oorspronkelijk dacht men dat de ruggen het gevolg zijn van tektonische acitviteit, mede door de scherpe oostgrens van de Hondsrug. Voor tektoniek zijn echter nooit bewijzen gevonden in het gebied en dus wordt de verklaring tegenwoordig gezocht in het landijs. Tijdens het Saalien perste de Hondsrug-ijsstroom zich met grote snelheid tussen twee stil liggende ijslobben door. Hierbij werden al bestaande heuvelruggen in de richting van de ijsstroom (NNW-ZZO) georiënteerd.
Het Drents keileemplateau wordt in het oosten begrensd door het oerstroomdal van de Hunze. Aan het eind van het Saalien, toen het landijs al voor een groot deel was gesmolten, stroomde hier de rivier de Hunze. De rivier voerde grote hoeveelheden smeltwater en riviersedimenten aan. In de doorsnede is deze dalopvulling goed te zien. In de periode na het Saalien, het Eemien, toen het weer warmer werd, steeg de zeespiegel. Ook een groot deel van het Hunzedal liep vol en er werden mariene sedimenten afgezet. Toen de temperatuur vervolgens in het Weichselien weer ging dalen, op weg naar de volgende ijstijd, daalde ook de zeespiegel weer. Het werd zo koud dat de bodem permanent bevroren bleef en er nog maar weing planten konden groeien, maar een nieuwe ijskap bleef uit. Wind en zand krijgen daarentegen vrij spel, en in deze 'poolwoestijn' worden de zogenoemde dekzanden afgezet.
In de volgende periode, het Holoceen, begon de grondwaterspiegel te stijgen en in het Hunzedal begon zich veen te vormen. Dit veen wordt later op grote schaal afgegraven ten behoeve van de turfwinning en het landschap zoals we dat nu kennen blijft achter: een kaal en wijds landschap met grote rechthoekige percelen en kanalen voor de afvoer van de turf.
In de 18e en 19e eeuw bestond het Drouwenerzand voor grote delen uit stuifzand als gevolg van het afplaggen van de heide. De bewoners gebruikten de heideplaggen als bemesting voor hun akkers en als strooisel in de stallen. Door het afplaggen van de heide verdween de natuurlijke vegetatie en kregen wind en zand vrij spel. 'Een dorre en doodsche zandzee' verzuchtte het drietal heren in1843. Een boomloze kale vlakte met meters hoge zandduinen. Grote delen van het gebied werden bedreigd door het oprukkende zand en men probeerde van alles om het verstuiven tegen te gaan. Met behulp van aarden wallen en herbebossing lukt het uiteindelijk het zand weer onder controle te krijgen, maar niet voor lang... Rond 1890 begon het verhaal weer opniew, een deel van de aangeplante bossen werden voor houtwinning gekapt, een ander deel stierf af door de winning van zwerfkeien. Binnen afzienbare tijd begon het zand weer te stuiven. Opnieuw bouwde men aarden wallen en werden nieuwe bossen aangeplant en rond 1915 had men het zand weer in bedwang.
Tegenwoordig is het gebied een natuurgebied in beheer van Het Drentse Landschap. Er wordt gestreeft naar een zo groot mogelijke verscheidenheid en natuurlijkheid. De uitheemse naaldbomen in het gebied moeten op den duur vervangen worden door inheemse soorten. De bossen worden uitgedunt zodat zonlicht ook de bosbodem bereikt en soorten daar een kans krijgen. Een kudde schapen moet er voor zorgen dat het heidegebied behouden blijft en niet langzaam verandert in bos. En op sommige plekken wordt het bos gekapt om ook het zand weer vrijspel te geven...
Zie ook: de Posbank, de Darthuizerpoort en de Drunense Duinen
Deze Geologische locatie heeft geen adresgegevens
Het Drouwener zand bevindt zich tussen Drouwen en Gasselte. Op de N34 tussen Groningen en Emmen de afslag Drouwen nemen. Dan de tweede links de Gasselterstraat op. Aan u linker hand bevindt zich een café-restaurant met een grote speeltuin. Hier parkeren en bij het informatiepaneel het bos in lopen.