Hét verzamelpunt van geologische bezienswaardigheden in Nederland

Locatie

Kwelders

Het pitoreske havenplaatsje Noordpolderzijl is één van de weinige plekken aan de Groningse waddenkust waar je gemakkelijk bij de dijk kunt komen. Vanaf de dijk heb je een prachtig uitzicht over de wadden, met bij helder weer aan de horizon de waddeneilanden Rottermeroog, Rottermerplaat en het Duitse Borkum.

Noordpolderzijl

Het haventje van Noordpolderzijl, de thuishaven van de Usquerter garnalen vissers, is alleen met hoogwater door de aanwezige geul voor schepen bereikbaar. Het dorpje in de Noordpolder is vernoemd naar de sluis ('zijl') die stamt uit 1811. Deze sluis vormde de verbinding tussen de Waddenzee en de Noordpolder. In het kader van de Deltawet werd de dijk echter tussen 1980 en 1985 verhoogd en de sluis werd vervangen door een gemaal. De dichtgemetselde sluis werd in 1986 door kunstenaar J.H. van Loon verwerkt in een groot steenmozaiek dat al van ver is te zien.

De kwelders

Als je met laagwater vanaf de dijk uitkijkt over de wadden zie je een uitgestrekte vlakte. De eerste tientallen meters langs de dijk zijn nog begroeid, maar de vlakte in de verte bestaat alleen uit modder. Het begroeide deel van de vlakte is kwelder, dit deel van het wad is zo hoog opgeslibt dat het alleen nog met storm- en springvloed onder water loopt. Meer zeewaarts liggen de zandplaten die bij iedere eb droogvallen en bij vloed weer onderlopen. Tussen de platen en kwelders door stromen grote, meanderende geulen en kreken. Op de grens tussen kwelder en zandplaten komen vaak klifjes voor. Deze kwelderklifjes ontstaan door het afkalven van de kwelder tijdens stormen en kunnen wel een meter hoog worden. In de wand van de klifjes is goed de gelaagdheid te zien, een afwisseling tussen laagjes van fijn zand en laagjes van klei.

De natuur een handje helpen

Al vanaf omstreeks het jaar 1000 zijn mensen in het noorden van ons land bezig geweest met het aanwinnen van land. Men ontdekte hierbij al snel dat het natuurlijke aanslibbingsproces is te versnellen door het aanleggen van dammetjes en afwateringskanaaltjes, de zogenoemde kwelderwerken. De afwateringskanaaltjes zorgen ervoor dat het water bij eb sneller afstroomt zodat het slib meer tijd heeft om te drogen. Bij de volgende vloed gaan de slipdeeltjes dan moeilijker weer dwarrelen. De dammetjes remmen de waterbeweging waardoor het slib sneller kan bezinken. Als de moddervlakte hoog genoeg is vestigen zich vanzelf kwelderplanten. Deze remmen de stroomsnelheid nog verder af en zorgen er op hun beurt voor dat nog meer slib wordt vastgehouden en afgezet. Als het gebied uiteindelijk hoog genoeg is wordt het bedijkt en is een nieuw stuk land gewonnen. Op deze manier hebben de Groningers honderden jaren achtereen hun land uitgebreid. Tegenwoordig wordt niet meer actief land gewonnen. Wel zijn er nog steeds kwelderwerken aanwezig om de bestaande kwelders in stand te houden en zo de dijken te beschermen.

Adresgegevens

Deze Geologische locatie heeft geen adresgegevens

Google Maps
Route beschrijving

Neem vanaf Groningen de N361 richting Winsum en vanaf Winsum de N363 richting Baflo, Warfum en Usquert. Sla dan in Warfum links af de Noordpolderweg op. Aan het einde van deze weg rechts de Noordpolder op, deze gaat over in de middenweg. Ga nu links de Zijlweg op. Aan het einde van deze weg ligt Noordpolderzijl.