Hét verzamelpunt van geologische bezienswaardigheden in Nederland

Locatie

Hondsbossche Zeewering

Waar zijn de duinen gebleven? Dat vraag je je af als bij Camperduin de kilometers brede Schoorlse Duinen ineens over gaan in een smalle met asfalt bedekte dijk; de Hondsbossche Zeewering. Deze zeewering heeft een lange geschiedenis van doorbraken en bijna doorbraken en nog steeds is het een zwakke schakel in de Nederlandse kust.

Strandwallen en veen

Tijdens de laatste IJstijd, werd het landschap in Nederland gedomineerd door grote rivieren die veel grof zand en grind aanvoerden afzetten. Op deze manier wed een honderden meters dik pakket van rivierafzettingen gevormd. Toen  de IJstijd ten einde liep en de temperatuur begon te stijgen, smolten de ijskappen en steeg het zeeniveau met tientallen meters. Op de geringe helling van de rivierafzettingen konden zich door een samenspel van golven en getij van de Noordzee zandruggen, zogenoemde strandwallen vormen. Ondanks de nog steeds stijgende zeespiegel werden steeds nieuwe strandwallen opgeworpen, er was genoeg zand voor handen en Nederland werd steeds groter. De strandwallen sloten het achterliggende gebied af van de zee, en in deze luwte kon veen gaan groeien en zo ontstond ook hier langzaam land.

Kust erosie

Vanaf de Romeinse tijd begon het tij te keren, onder invloed van klimaatsverandering ging de kustaanbouw over in kustafslag. Er vond aanzienlijke kusterosie plaats langs de westelijke noordzeekust en tussen de 13e en de 16e eeuw zou de kust zich met tenminste een kilometer landinwaarts hebben verplaatst. Het duin bij Petten is altijd al een zwakke plek geweest en in 1421 gaat het dan ook fout. Tijdens de Sint Elizabethsvloed op 18 en 19 november breekt de zee door de duinen en zet een groot deel van het achterland onder water. Ruim 400 mensen komen om het leven. De duinerij wordt snel weer herstelt en om een tweede ramp te voorkomen wordt nu ook een zogenoemde slaperdijk aangelegd, een landinwaarts gelegen reserverdijk. Men heeft van alles geprobeerd, maar de kusterosie was niet te stoppen, al in 1440 was de duinerij alweer zo ver afgenomen dat de slaperdijk hier en daar bijna direct aan zee lag. In 1570 gaat het dan ook opnieuw mis, tijdens de Allerheiligenvloed verslindt de zee het laatste restje duinen, maar gelukkig houdt de slaperdijk het en blijft  het achterland van een ramp gespaard. Wel is door deze bijna ramp duidelijk geworden dat terugtrekken voor de zee onvermijdelijk is. Men gaat over op flexibele kustverdiging; wat aan de zeekant weg geerodeerd wordt, wordt aan de land kant aangevuld en zo verplaatst het duin zich steeds verder naar het oosten. In 1877 besluit met dat het zo niet langer kan en de zanddijk wordt omgetoverd tot een veel sterkere verharde dijk. Deze zeedijk bleek uiteindelijk redelijk bestand tegen de zware stormen en de huidige zeewering ligt nog steeds op dezelfde plaats. De duingebieden ten noorden en ten zuiden van de zeewering zijn echter wel langzaam verder geerodeert met als gevolg dat de dijk nu 200 meter in zee uitsteekt.

Zwakke schakel

In 2004 is de Hondbossche Zeewering door de Staatsecretaris van Verkeer en Waterstaat aangewezen als één van de 10 zwakke schakels in de Nederlandse kust. Dit houdt in dat er voor 2020 structurele en oplossingen moeten worden gevonden om de duinen of dijken van deze zwakke schakels te laten voldoen aan de veiligheidsnormen. Op enkele van deze plekken zijn al tijdelijke noodmaatregelen genomen omdat ze nu al niet meer aan de eisen voldoen.  De Hondsbossche zeewering is er hier één van. Uit onderzoek bleek namelijk dat de zeewering zich 1,5 tot 5 meter onder de Delta norm bevindt.  Daarnaast is de golfbelasting op de kust groter dan voorheen werd gedacht. Door het uisteken van de dijk wordt  het zandtransport naar de noordelijk gelegen duinen verstoord waardoor de  toch al zwakke aansluiting op de duinen nog verder verslechtert. Hier komt bij dat uit voorspellingen blijkt dat de binnenkant van de dijk niet bestand blijkt tegen mogelijke overslag van zoutwater. En door de voorspelde klimaatsverandering zullen de stormen aleen maar in frequentie en hevigheid toenemen.

Op dit moment wordt er gewerkt aan plannen voor de versterking van de Hondsbossche zeewering, hierbij wordt gedacht aan een combinatie van mogelijkheden. Het meest voor de hand liggend is natuurlijk het verhogen en verbreden van de dijk, maar door dit te combineren met het aanleggen van strand, duinen en strekdammen voor de dijk kunnen golven worden afgeremd en zo kan de belasting op de dijk sterk worden vermindert. Men hoopt in 2010 met de uitvoering van de versterkingsmaatregelen te kunnen beginnen.

Adresgegevens

Deze Geologische locatie heeft geen adresgegevens

Google Maps
Route beschrijving

Neem vanaf de A9 afslag 12 richting Den Helder, ga vervolgens linksaf op de rotonde de N9 op richting Den Helder. Volg daarna 13 kilometer de N9 en ga linksaf de Damweg op. Ga vervolgens na 800 meter rechtsaf de Voorweg op en blijf deze weg volgen. U komt na ongeveer 5 kilometer bij Camperduin, aan uw linkerhand zijn dan de duinen en aan uw rechterhand is de Hondsbossche zeewering.