Saeftinghe

2000 Jaar geleden, in de Romeinse tijd, maakt het gebied waar nu het Verdronken Land van Seaftinghe zich bevindt deel uit van het Holland Veen. Een uitgestrekt veengebied dat bijna heel West-Nederland besloeg. De rivier de Schelde stroomde in die tijd een stuk noordelijker door de Oosterschelde en de Westerschelde bestond nog niet. Door stijging van de zeespiegel verlegde de Schelde zijn loop naar het zuiden en het huidige Seaftinghe kwam onder invloed van zout en getijde van de Noordzee. De veen vegetatie was niet bestand tegen het zilte water en het veen groeide niet verder. Daarna ontwikkelden zich stroomgeulen in het gebied die zorgden voor de ontwatering van het veen wat leidde tot inklinking en erosie. Met iedere vloed werd een laagje slib afgezet en onder het gewicht van de opgeslibte zeeklei zakte het veen nog verder in. Het opslibben gaat door en zo'n 800 jaar geleden wordt het gebied door monniken bedijkt en is de Saeftinge polder een feit. De zeeklei is heel erg vruchtbaar en er ontstaan verscheidene dorpjes in de polder. Maar de zee geeft nooit zomaar land weg. Het veen blijft zakken en de dijk verhindert verdere opslibbing dus het gebied komt onder zeeniveau te liggen. Verschillende stormvloeden eisen steeds grotere stukken land terug en tijdens de 80-jarige oorlog worden de laatste dijken (tevergeefs) doorgestoken om Antwerpen tegen de Spanjaarden te beschermen. Seaftinghe, Namen, St. Laureins en Casuwele, de dorpjes in de polder, gaan ten onder in de golven. Het gebied verdwijnt onder water en het lijkt onmogelijk om het land terug te winnen. Maar langzaam maar zeker slibt het gebied toch weer op, een proces dat nog eens wordt versneld door het uitbaggeren van de Westerschelde en de Antwerpse havens. Het stromingspatroon verandert hierdoor dusdanig dat de sedimentatie in de laatste 100 jaar aanzienlijk is versneld. De landaanwinning heeft echter zijn prioriteit verloren en daarvoor in de plaats is er steeds meer oog voor natuur. 3500 hectare aan brakwatergetijdeschor is uniek in West-Europa. Dat het proces van inklinking van het veen nog steeds doorgaat is te zien vanaf de dijk. De polders van Zeeuws-Vlaanderen liggen duidelijk lager dan de opgeslibte schorren van de Seaftinghe.

Schorren, platen, slikken en geulen

Het Verdronken Land van Seaftinghe vormt de ideale locatie om actieve geologische processen te beschouwen. Het gebied bestaat uit schorren, slikken, zandplaten en geulen. De schorren zijn de begroeide delen, ze zijn zo hoog opgeslibd dat ze nog maar zelden overstromen. In Noord Nederland worden ze ook wel kwelders genoemd. De slikken en platen zijn minder ver opgeslibt en komen met iedere vloed onder water te liggen. Met eb vallen ze weer droog. De platen liggen als eilanden in het water, de slikken zitten vast aan de schorren en het vaste land. De schorren, slikken en platen worden doorsneden door de geulen. Als een geul buiten zijn oever treed, moet de stroom zich plotseling over een veel groter oppervlak verdelen waardoor de energie afneemt. Relatief zwaar sediment wordt als eerst afgezet en op deze manier vormen langs de geul zandige oeverwallen. Hoe verder van de geul verwijdert hoe fijner het sediment wordt. Dat fijne sediment, de zeeklei, is eeuwenlang laagje voor laagje afgezet. In de wanden van de geulen is die gelaagdheid goed te zien. In de geul kan met regelmatig grote zwarte klonten vinden. Dit zijn stukken veen die door de erosie stroomopwaarts in de Westerschelde los zijn gemaakt uit de ondergrond en met de vloedstroom de Seaftinghe in zijn gevoerd. Ook zijn diverse kleinschalige stroomstructuren waar te nemen, waaronder golfribbels, stroomribbels en stroomduinen.  Deze geven aan een geoefend oog informatie over processen die hebben plaatsgevonden en de stromingsrichting waaronder ze zijn gevormd.

Archeologie

Het Verdronken Land van Seaftinghe bevat ook een schat aan archeologische vondsten. Door de erosieve werking van de geulen en de golfslag van de Westerschelde worden delen van het Holland Veen die nog onder de zeeklei liggen blootgelegd. De oudste vondsten, bewerkte stukken vuursteen, stammen uit 7000 voor Chr.  Aardewerken scherven die recentelijk zijn gevonden blijken zo'n 4000 jaar oud te zijn. De oudste scherven van Zeeland. Ook zijn er grafkuilen gevonden van zo'n 1000 jaar oud.

Bezoeken

Het gebied valt onder beheer van Het Zeeuws Landschap. Er is een vrij toegankelijk deel, dat u zelfstandig kunt bezoeken. Maar het grootste deel van het gebied mag alleen onder toezicht van een gids worden bezocht. Niet alleen omdat het een beschermd gebied is, maar ook omdat de getijde werking onvoorspelbaar en levensgevaarlijk is.

Zie ook: Kwelders, De Dollard en Zee in Rotterdam.