Locatie

De Grebbeberg

De hevige gevechten die er tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben plaatsgevonden maken de Grebbeberg een locatie die bij velen bekend is. Het is tevens het eerste Aardkundig monument van Nederland.

Een grote stuwwal

De Grebbeberg vormt de zuidelijkste punt van de Utrechtse Heuvelrug en steekt meer dan 40 meter boven de omgeving uit. De top ligt namelijk op 50,2 meter boven NAP en de omgeving op ongeveer zeven meter boven NAP.
Doordat de punt van de stuwwal hier door de Neder Rijn is geërodeerd rijst de heuvel met een steile helling uit de vlakte omhoog. Dit in tegenstelling tot de meeste andere stuwwallen. Wanneer u naar de zuidpunt van de Grebbeberg loopt heeft u een prachtig uitzicht over de Holocene riviervlakte van de Rijn.

Oprukkend landijs

De Grebbeberg bestaat uit Pleistocene rivierafzettingen. Deze afzettingen zijn zo'n 150.000 jaar geleden opgestuwd en scheefgesteld door een landijslob die vanuit het noorden de Gelderse Vallei heeft gevormd. De bovenkant van het landijs lag waarschijnlijk even hoog of zelfs iets hoger dan de top van de Grebbeberg. Stuwwallen zijn dus niet zelf overreden door het ijs en zo ook niet met keileem bedekt. Tijdens de laatste ijstijd, toen de bodem lange tijd permanent bevroren was, is de stuwwal zo'n vijf tot tien meter lager geworden door erosie.

De Grebbeberg tijdens de oorlog

Als u op de Grebbeberg staat, ziet u in oostelijke richting de Grebbesluis en de Grebbedijk. Dat is de dijk tussen de Neder Rijn en zijn uiterwaarden met de vlakte van de Gelderse Vallei. De uiterwaarden en de riviervlakte van de Rijn liggen wat hoger dan de bodem van de Vallei. Oorsponkelijk lag er enkele kilometers naar het noorden in de Vallei, bij Veenendaal en Ederveen, een groot veengebied dat vele meters dik was. Dit veenkussen vormde een waterscheiding in de Gelderse Vallei. Door afgraven van het veen, zowel vanuit het noorden als vanuit het zuiden, is de waterscheiding verdwenen. Het onbedoelde gevolg was dat daarna, bij doorbraken van de Grebbedijk, het water van de Rijn ver de Gelderse Vallei in kon stromen. Dat is meerdere keren gebeurd, waarbij het rivierwater zelfs tot voorbij Amersfoort is gekomen.
In de 2e Wereldoorlog vormde de Grebbedijk de enige toegangsweg naar het westen en naar Amsterdam, omdat de omgeving geïnundeerd was. De Grebbeberg vormde daarbij een moeilijk te nemen barriere. Vandaar dat er hier fel gevochten is in de Meidagen van 1940.

Zie ook: Wieringen, Kwintelooien en de Posbank

Downloads

Grebbeberg

Adresgegevens

De Grebbeberg

Grebbeweg, Cuneralaan

Rhenen

Google Maps

Route beschrijving

Vanaf de N233 neemt u de afslag Rhenen/Wageningen en volgt de Grebbeweg (N225) in de richting Ouwehands Dierenpark. Voorbij het dierenpark kunt u bij de Erebergraafplaats links van de weg parkeren. De weg oversteken (let goed op!) en het bos in lopen tot aan de steilrand aan de zuidzijde. U vindt hier ook de Koningstafel.

Een vlak deel op de stuwwal waarvan men zegt dat Frederic V aan de Palz er jachtfeesten zou hebben gegeven. U kunt de weg ook vervolgen en rechts van de weg parkeren vlak voor de weg naar beneden gaat, richting Grebbesluis. Hier staat een informatiepaneel.