Hét verzamelpunt van geologische bezienswaardigheden in Nederland

Locatie

De Darthuizerpoort

Onder luid geruis zien we het ijskoude smeltwater aan ons voorbij stromen. De landijskap ligt even ten noorden van ons, terwijl we in zuidelijke richting uitkijken over een indrukwekkend kale spoelzandvlakte. 150.000 jaar geleden was dit de realiteit langs de rand van de Utrechtse heuvelrug...

Sandr

Van het landijs dat Nederland gedurende het laatste deel van het Saalien bedekte kwam veel smeltwater vrij gedurende de zomerperiode. Tussen stuwwal en landijs konden zo soms smeltwatermeren worden gevormd. Maar soms liep het smeltwater over de stuwwal heen. In dat geval werd er een kort en diep dal uitgeslepen dwars over de stuwwal. Het hierbij geërodeerde zand van de stuwwal werd tezamen met sediment vanuit het landijs als een waaier aan de zuidzijde van de stuwwal weer neergelegd. Men noemt zo'n waaier een sandr.

Smeltwaterdal

Bij Leersum is een prachtig dal te zien waar het smeltwater van het landijs in de Gelderse Vallei een dal heeft uitgeslepen dwars door de stuwwal. Dit smeltwaterdoorbraakdal noemt men de Darthuizerpoort. De naam komt van het dorpje Darthuizen dat hier vlakbij ligt.
Wanneer u van de parkeerplaats aan de Utrechtse Baan omhoog gaat naar de graftombe van Nellesteijn, heeft u naar het westen kijkend een mooie indruk van het doorbraakdal. Het dal is ongeveer 40 meter diep en 500 meter breed. Oorspronkelijk is het nog indrukwekkender geweest, omdat de stuwwallen in de laatste IJstijd door solifluctie, het seizoenaal opsmelten van de eeuwig bevroren bodem, afgevlakt zijn (er is 5 tot 10 meter vanaf) en het dal enigszins is opgevuld.

Wanneer u hier 150.000 jaar geleden zou hebben gestaan, had u in de zomer een flinke smeltwaterstroom voorbij zien gaan in een boomloze omgeving, met een prachtig uitzicht. Er bevinden zich nog wel meer doorbraakdalen in de Utrechtse Heuvelrug, maar deze bij Darthuizen behoort tot de mooiste.

Adresgegevens

De Darthuizerpoort

Maarsbergse Weg, Utrechtse Baan

Leersum

Google Maps
Route beschrijving

Wanneer u vanaf de N225 komt slaat u bij Leersum af de N226 (Maarsbergenseweg) op. Richting Maarsbergen, Woudenberg, Amersfoort). Na ongeveer 500 meter rechtsaf de Utrechtse baan op. Hier parkeren. Vanaf de N226 (richting Leersum), in de bocht van de weg linksaf en parkeren.