Locatie

Het Uddelermeer

Tijdens de Gouden Eeuw kende de omgeving van dit meer de hennepteelt, die ten behoeve van de touwslagerijen aan de Zuiderzee sterk vertegenwoordigd was. Daarvoor werd er in de Middeleeuwen in de omgeving ijzer gewonnen en weer veel later ging Koning Willem I er graag vissen. Opmerkelijk genoeg lag op deze bijzondere plaats 13.000 jaar geleden een 20 meter hoge heuvel, zwanger van een grote ijsklomp.

Pingo's

Aan het einde van de laatste IJstijd was de bodem over geheel Nederland permanent bevroren. Door deze permafrost ontstonden tussen 15.000 en 12.000 jaar geleden vooral in Noord Nederland, maar soms ook meer naar het zuiden, zogenoemde pingo's. Dit zijn heuvels met een kern van bodemijs. Doordat de ijskern groeit, wordt ook de pingo steeds groter. Door zijn steeds verder gaande groei wordt de bedekkende laag aarde opengescheurd en krijgt de warmte van de zon toegang tot het ijs. Hierdoor smelt de pingo weer af en er blijft uiteindelijk slechts een gat in de bodem over, gevuld met water. Hieromheen werd de van de pingo afgegleden laag zand als een ringwal gedrapeerd. Zo ontstond een pingoruïne. De meeste pingoruines in Nederland zijn niet meer dan vijf a zes meter diep. Maar het Uddelermeer vormt hier een uitzondering op. In het meer staat ongeveer twee meter water, maar onder de laag water ligt in het midden van het meer vijftien meter meersediment. Dat wil zeggen dat deze pingoruine zeventien meter diep is. De hoogte van de eigenlijke pingo heeft waarschijnlijk meer dan 20 meter bedraagd.

Geologische schatkamer

Het Uddelermeer was zo diep, dat het in tegenstelling tot bijna alle andere pingoruines nooit geheel vol geraakt is met sediment en vervolgens volgegroeid is met veen. Het is dus ook nooit uitgegraven of uitgebaggerd. Vandaar dat de vijftien meter meersediment in het meer een ongestoord geologisch archief van onschatbare waarde vertegenwoordigt. Meer dan 10.000 jaar geschiedenis is er in deze sedimenten vastgelegd, dat door onderzoek aan fossiel stuifmeel, diatomeeën of geochemisch onderzoek kan worden gereconstrueerd.

Nederwiet in de Gouden Eeuw

Wanneer u om het meer heen wandelt, kijk dan ook vooral naar de Hunenschans. Een Middeleeuws of mogelijk al ouder ringfort. De hier wonende mensen haalden hun water uit het meer. In de Middeleeuwen is in de omgeving van het meer aan de productie van ijzer gewerkt door het smelten van klapperstenen. Dit zijn leem- en kleiknollen waaromheen door bodemvormende processen ijzerverbindingen waren afgezet.
Uit stuifmeekonderzoek aan het sediment in het meer blijkt dat men in de 17e eeuw hennep heeft gekweekt in de omgeving van het meer. Niet om te roken maar om touw van te maken. In het meer werd de hennep gelegd om te rotten zodat de taaie delen voor het touw overbleven. Verder is bekend dat ten tijde van Koning Willem I het meer dienst gedaan heeft als koninklijke visvijver.

Zie ook: de Duurswoudersheide, gletsjerkuil, het Mekelermeer, Koeweide en Hijkermeer.

U kunt hieronder een video over het Uddelermeer bekijken uit "Vroege Vogels" van de Vara (01-04-2008).

Downloads

Uddelermeer

Video

Adresgegevens

Deze Geologische locatie heeft geen adresgegevens

Google Maps

Route beschrijving

Neem vanaf de A1 afslag 17 richting Garderen Vanaf Garderen de N310 richting Uddel.Wanneer u de N302 gekruist hebt ziet u na ongeveer 500 meter aan uw rechterhand het Uddelermeer. Even voorbij het meer kunt u rechts parkeren.